Ontdek het UNESCO-werelderfgoed in de Moezelstreek
Unieke plekken met een rijke geschiedenis
In de vakantieregio Moezel vind je talrijke uitzonderlijke culturele schatten die zijn uitgeroepen tot UNESCO-werelderfgoed! De belangrijkste daarvan is het UNESCO-werelderfgoed in Trier, dat zowel de belangrijkste Romeinse monumenten als de dom en de Mariakerk omvat. In de schatkamer van de Wetenschappelijke Bibliotheek van Trier kunt u twee uitzonderlijke exemplaren uit het UNESCO-register ‘Memory of the World’ bewonderen: de Codex Egbertus en het Ada-evangelieboek.
Bij het Deutsches Eck in Koblenz mondt de Moezel uit in de Rijn, en hier begint het UNESCO-werelderfgoedgebied van het Boven-Midden-Rijndal, dat zich stroomopwaarts uitstrekt tot aan Bingen.
Trier was een keizerlijke residentie van het Romeinse Rijk
De helft van het uitgestrekte Romeinse Rijk werd ooit vanuit de Moezel bestuurd. De macht van de keizers van Trier strekte zich uit van Schotland tot Marokko. Zelfs vandaag de dag getuigen oude monumentale gebouwen nog steeds van het belang dat de stad destijds had. Zowel de dichtheid als de architectonische kwaliteit van de Romeinse monumenten zijn uitzonderlijk.
De volgende Romeinse monumenten in Trier staan op de Werelderfgoedlijst van UNESCO:
Het christendom wordt de staatsgodsdienst
Het complex bestaande uit de kathedraal en de Onze-Lieve-Vrouwekerk staat eveneens op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Op de plek waar u vandaag de dag deze twee religieuze gebouwen kunt zien, werd in de 4e eeuw het grootste christelijke kerkcomplex van die tijd gebouwd, vlakbij de wijk met de keizerlijke paleizen. Dit hangt nauw samen met de erkenning van het christendom als staatsgodsdienst in het Romeinse Rijk, wat een belangrijke gebeurtenis in de menselijke geschiedenis vormt.
De kathedraal als oudste bisschopskerk van Duitsland
De kathedraal wordt beschouwd als de oudste bisschopskerk van Duitsland en wordt ook vandaag de dag nog voor dat doel gebruikt. Een kenmerkend aspect van dit UNESCO-werelderfgoed is dat elke generatie – van de Romeinse tijd tot nu – in de loop van haar ongeveer 1.700-jarige geschiedenis haar stempel heeft gedrukt, zowel op architectonisch als op artistiek vlak.
De Liebfrauenkirche: een juweel van de vroeggotische architectuur
Net als de kathedraal staat de Liebfrauenkirche op de UNESCO-werelderfgoedlijst en wordt ze, samen met de Sint-Elisabethkerk in Marburg, beschouwd als de oudste gotische kerk van Duitsland. Het is het belangrijkste en vroegste voorbeeld van een centraalgotisch bouwwerk in het land.
Sinds 1986 staan de Romeinse monumenten van Trier, de Dom en de Liebfrauenkirche op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Middeleeuws UNESCO-register „Memory of the World“ in Trier
UNESCO heeft twee middeleeuwse handschriften uit Trier opgenomen in het Wereldgeheugenregister als documenten van uitzonderlijke waarde voor de geschiedenis van de mensheid: de Codex Egbertus en het Ada-evangelieboek. U kunt ze vinden in de schatkamer van de Wetenschappelijke Bibliotheek van de stad Trier, naast andere bijzondere boekenschatten, zoals een exemplaar van de beroemde Gutenbergbijbel.
Het Ada-evangelieboek
Het kostbare Ada-evangelieboek wordt beschouwd als het meesterwerk van een kleine maar uiterst belangrijke groep prachtige handschriften, die gezamenlijk bekendstaan als de ‘Hofschool van Karel de Grote’. In mei 2023 werden ze gezamenlijk opgenomen in het UNESCO-register ‘Memory of the World’. Deze handschriften bieden een uniek inzicht in de politieke, culturele en kerkelijke identiteit van het Karolingische tijdperk.
Het Ada-evangelieboek, als het belangrijkste manuscript, bevat de vier evangeliën in het Latijn, geschreven in twee kolommen, volledig in goud en versierd met prachtige kaders. De vier paginagrote portretten van de evangelisten Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes zijn wereldberoemd, omdat ze de Hofschool van Karel de Grote op het hoogtepunt van haar artistieke prestaties laten zien. Ze zijn geïnspireerd op het model van oude keizerlijke portretten en zetten dit om in een christelijke context.
Codex van Egbert
De indrukwekkende Egbert-codex is een van de meesterwerken van de Ottonische boekkunst en bevat de oudste en meest uitgebreide reeks illustraties over het leven van Jezus. Hij is vernoemd naar zijn kunstminnende opdrachtgever, aartsbisschop Egbert van Trier (977–993). Hij liet de codex – vermoedelijk voor eigen gebruik – vervaardigen door kunstenaars en schrijvers in Trier en op het eiland Reichenau in het Bodenmeer.
Sinds 2003 maakt de Egbert-codex, samen met andere prachtig verluchte handschriften uit de beroemde abdij van Reichenau, deel uit van het Memory of the World-register van UNESCO.
Erkenning door de Duitse Nationale Commissie voor UNESCO e. V.
“De handschriften uit de abdij van Reichenau aan het Bodenmeer, die dateren uit de 10e en 11e eeuw, vormen een uitmuntend voorbeeld van Ottonische boekillustratie. Na het verval van het Karolingische Rijk was onder de Saksische keizers een culturele renaissance op gang gekomen. Op artistiek gebied leidde dit ertoe dat de Ottonische boekillustratie een leidende positie in Europa innam. Een van de grootste verwezenlijkingen van de boekillustratie in Reichenau zijn de gedetailleerde cycli van miniaturen die het leven van Christus uitbeelden, die de schilderkunst in de daaropvolgende eeuwen hebben beïnvloed.”
(Bron: https://www.unesco.de/staette/reichenauer-handschriften)
Over aartsbisschop Egbert van Trier
Aartsbisschop Egbert stamde uit een vooraanstaande Nederlandse adellijke familie en was ongeveer 27 jaar oud toen hij zijn ambt aanvaardde. Hij genoot eerst een theologische opleiding en werd vervolgens ontboden aan het keizerlijk hof – de plek waar alle politieke draden van Europa samenkwamen en waar de intellectuele elite van het rijk bijeenkwam. Er was nauwelijks een inspirerender plek denkbaar voor een goed opgeleide jongeman. In 976 benoemde Otto II hem tot kanselier en slechts een jaar later tot aartsbisschop van Trier. De Ottonische waardering voor kunst en cultuur had een diepgaande invloed op Egbert.
Immaterieel cultureel erfgoed in de Moezelstreek
Via haar programma voor immaterieel cultureel erfgoed spreekt de UNESCO haar waardering en erkenning uit voor traditionele kennis en vaardigheden. Dit is nog een gebied waarop de regio uitblinkt: al sinds de Romeinse tijd bepaalt de wijncultuur het levensritme van de lokale bevolking.
Een ander kenmerk is de ‘Viez’-cultuur: Viez is een wijn die wordt geperst uit gekweekte appel-, peren- en kweepeerrasen. De teelt van deze vruchten bevordert de biodiversiteit en bepaalt het karakter van het cultuurlandschap in de Moezel-Frankische regio. Deze onderscheiding erkent niet alleen de kwaliteit en het unieke karakter van de drank, maar ook de culturele betekenis die deze heeft voor de mensen in de regio.